Bản nuôi cá tiến vua

Dân Mường Mùn (Hòa Bình) nuôi cá trước tiên để “tiến” gia đình sau mới “tiến” cho thượng khách. Mua một vài yến dân mới bán còn mua 1-2 con ăn cho biết mùi thì xin lỗi, bởi đánh vậy rất hại cá.

Xã Vạn Mai (Mai Châu, Hòa Bình) có 7 bản, trong đó 4 bản nuôi cá rầm xanh (loài quý hiếm từng được sử sách ghi là để tiến vua) gồm: Nghẹ, Củm, Lọng, Khán. Ở đây cứ có ao là người Thái nuôi rầm xanh, riêng bản Củm 93 hộ đã có hàng trăm cái ao nuôi bởi nguồn nước chảy cá lớn nhanh hơn các bản khác.

Người Thái ở Vạn Mai từ đời cụ, kỵ, ông bà cho đến nay đã truyền nghề nuôi cá rầm xanh, hồi môn cho nhau những ao cá quý. Cữ tháng hai, tháng ba âm lịch người ta đổ ra sông Mã xúc cá bột bằng một loại vợt dày mắt, vớt được cả những con chỉ nhỏ bằng sợi tóc. “Sợi tóc” ấy không phân biệt được cá gì, phải gột chừng một năm, khi rầm xanh đã lớn bằng ngón tay mới được nhận diện.

Ao nuôi cá rầm xanh. Ảnh: Nông nghiệp Việt Nam.

Ở suối Sia, đoạn chảy qua Mai Châu có hai “mỏ cá” rầm xanh, là quà tặng của ông trời cho dân bản. Mùa tháng sáu tháng bảy, rầm xanh từ sông Mã ngược dòng Nậm Sia. Người già bảo đó là cá đi thăm quê, dân túa ra vớt có lúc được cả tấn. Người dân không bắt rầm xanh theo kiểu tận diệt mà mỗi mùa họ làm một con mương nhỏ để cá ngược dòng qua Nậm Sia duy trì nòi giống.

Giờ giống rầm xanh chủ yếu được cung cấp từ sông Mã bởi vạn chài mạn huyện Quan Hóa, tỉnh Thanh Hóa (giáp ranh với Mai Châu). Mỗi con cá cỡ bằng ngón tay giá bán 10.000-15.000 đồng, mua số lượng cả nghìn một lúc cũng có. Lúc nhỏ cá được thả trong những ao con, ăn rêu đá, cỏ, lá sắn, cám gạo đến khi 2-3 lạng mới thả sang ao to.

Loại cá tiến vua này đặc biệt khoái khẩu thức ăn tanh như lòng bò, trâu, gà, vịt. Trong một lần anh Hà Công Linh, cán bộ địa chính xã Vạn Mai, làm gà vịt ở dưới cầu ao, sơ sảy bị đàn rầm xanh xúm lại lôi tuột cả lòng lẫn thịt khiến cho phải nhảy ùm xuống mà kịp với theo cái thân, còn bộ lòng đã tan biến vào trong… ruột cá.

Rầm xanh nổi tiếng ăn tạp, ngoài chất tanh chúng cũng rất thích xơi quả sung chín, lá chuối thậm chí cơm thừa, canh cặn, xương xẩu đều ngốn hết. Hằng ngày tiếng băm thức ăn bằm bặp trên thớt như phản xạ có điều kiện khiến cả đàn kéo đến chầu mồi. Mùa đẻ trứng của rầm xanh vào tháng hai, tháng ba âm lịch. Cả đàn quần nhau, đẻ những dây trứng dài như cái xúc xích màu đỏ tươi bám bờ ao, cành mục cuối cùng bị cá ăn hết.

Ở Vạn Mai, nuôi rầm xanh quy mô phải kể đến ông Hà Công Nghị, Khà Văn Xuôi, Khà Văn Dành… Lúc nào trong ao nhà họ cũng ngót nghét cả tấn cá, trong đó con lớn tới 4-5 kg. Rầm xanh nhanh và láu cá nhất hạng. Quăng chài bên trái chúng lườn sang bên phải. Quăng chài phía trước chúng lườn ra phía sau. Quăng đúng chỗ rồi lắm lúc chúng nhảy vọt lên cao mà trốn thoát trong tích tắc.

Loài cá tiến vua này là vận động viên nhảy cao thuộc vào hàng cự phách. Ao ở ven suối, cá nghe bên ngoài mới mưa, nước róc rách chảy là nhảy vọt qua rào mà đi. Ao nhà dưới nhà trên rầm xanh cũng nhảy qua “giao lưu” không hề phân cách. Những hàng rào cao trên một mét không mùi mẽ gì với loài cá quý này nên những buổi mưa đi trên đường bản thỉnh thoảng vẫn vấp phải những con cá đang giãy đành đạch mải miết trườn.

Rầm xanh ưa nguồn nước chảy, tắc nước là ngoi lên. Đây cũng là nguyên nhân làm cho hơn một yến cá quý trong ao nhà ông chủ tịch xã vừa rồi nhất loạt bơi ngửa, nổi trắng mặt nước. Một hệ thống đường ống bương hàng vài cây số tinh vi và chằng chịt khắp bản ngày đêm cung cấp nước chảy vào hàng trăm cái ao.

Chủ tịch xã Hà Công Sang và con cá rầm xanh trong ao nhà. Ảnh: Nông nghiệp Việt Nam.

Có một thứ văn hóa tên gọi là rầm xanh bởi dân Mường Mùn nuôi cá trước tiên để “tiến” trong gia đình sau mới “tiến” cho thượng khách sành điệu. Giá bán cá luôn một mình một chiếu, không bao giờ rẻ, không bao giờ hạ mà chỉ có lên. Điều đặc biệt là mua một vài yến rầm xanh dân Vạn Mai mới bán còn mua 1-2 con ăn cho biết mùi cá vua thì xin lỗi không bán bởi đánh vậy rất hại cá.

Vạn Mai chưa ai thành công trong việc để giống loài cá tiến vua này. Mấy năm trước cũng có một dự án phi chính phủ đem mấy cặp cá rầm xuống Trung tâm Thủy sản tỉnh thử nghiệm sinh sản tự nhiên lẫn nhân tạo, tiêm hoóc môn kích thích đủ kiểu đều thất bại.

Người Thái chỉ bán rầm xanh khi cần một món tiền to lo việc cho gia đình. Không như nhiều loại cá tầm thường chỉ ngon khi có kích cỡ lớn, thịt rầm xanh ngon, ngọt lừ từ lúc con cá mới như đầu ngón tay nấu với măng chua, ăn tê say cả một miền vị giác. Lễ cơm mới một năm hai vụ hay khách quý đến nhà là người ta quăng chài thết.

Cá rầm xanh được nuôi đặc theo phong cách truyền thống, chậm lớn nhưng thịt chắc. Cũng đã có hộ thử nghiệm cho chúng ăn cám cò, cá lớn ầm ầm nhưng khi bán nhà hàng nhất loạt trả lại vì thịt nát, ăn không ngon bằng cả trôi, chép.

Một lần Chủ tịch UBND xã Vạn Mai, ông Hà Công Sang, dẫn con gái đi tham quan suối cá thần ở huyện Cẩm Thủy (Thanh Hóa). Đang say xe, mắt con bé bỗng sáng lên. Nó nhảy xuống chạy dọc suối mà reo to: “Bố ơi, cá của nhà mình đây này, nhiều lắm!”.

Theo ông Sang, cá ở suối thần mình dẹt, gầy hơn vì không ai chăm sóc, vì mật độ dầy đặc nhưng vẫn có những đặc điểm không lẫn được vào đâu của rầm xanh như: đầu bé, lưng xanh, mắt đỏ, má đỏ, vây đuôi hồng, vảy rất to. Rầm xanh khi nuôi đến trọng lượng một kg trở lên, má trổ đỏ hây hây đánh dấu sự trưởng thành. Riêng vảy cá có loại màu ánh xanh, loại lại màu hơi hồng.

Theo Viện Nghiên cứu Nuôi trồng Thủy sản I, cá rầm xanh (tên khoa học là sinilabeo lemassoni) phân bố chủ yếu ở trung và thượng lưu hệ thống sông suối khu vực miền núi phía Bắc và được xếp vào dạng cá quý hiếm cùng với cá lăng (Hemibagrus guttatus), cá chiên (Bagarius yarelli), cá bỗng (Spinibarbus denticulatus) và cá anh vũ (Semilabeo obscorus).

Theo Nông nghiệp Việt Nam

trứng cá nghìn đô

Tuyệt kỹ trứng cá nghìn đô

Một kg trứng cá tầm được bán 2.000-2.500 USD. Do trứng đắt mỗi bữa nếu ăn quá 2 thìa cà phê sẽ bị coi là người thiếu chừng mực. Của quý đó nay đã được sản xuất ngay trong nước và đó là cả một quy trình đầy tuyệt kỹ.

Các cựu lưu học sinh ở Liên Xô (cũ) vẫn thi thoảng nói chuyện ở Nga có món trứng cá muối màu đen, là liều thuốc “thập toàn đại bổ”, chữa được cả “bệnh tình yêu” và đặc biệt là cực kỳ đắt đỏ. Họ xuýt xoa gọi đó là “món ăn hoàng gia”, chỉ dành cho giới quý tộc ngày trước, hay quan chức cấp cao, đại gia bây giờ. Rất ít người trong số lưu học sinh được thưởng thức qua. Vậy nhưng một doanh nhân trẻ Việt Nam đã tuyên bố có cả tấn trứng cá.
Người đó là ông Lê Anh Đức, Tổng giám đốc Công ty Cá tầm Việt Nam. Trứng cá đen chính là trứng cá tầm. Từ 5 năm nay, công ty ông âm thầm theo đuổi việc sản xuất trứng cá tầm và bắt đầu có những mẻ đầu tiên.

Siêu âm tìm cá tầm cái cho trứng. Ảnh: Tiền phong.

Tại thủ phủ của doanh nghiệp này ở Đà Lạt (Lâm Đồng), chị Irina Laskova, Giám đốc Tài chính công ty, cho biết giá trứng cá tầm Nga là 2.000-2.500 USD/kg. Trứng cá tầm Beluga (thân gần giống cá tầm Nga nhưng có mũi dài bằng gang tay) giá 8.000-9.000 nghìn USD/kg. Ở đây còn nuôi cá tầm trắng, giá trứng khoảng 1,8 tỷ đồng/kg.
Chị chị Irina lý giải, không chỉ đối với người Việt, kể cả người giàu có trên thế giới, giá của trứng cá tầm là một trong những điều “đáng suy nghĩ” khi họ ngồi vào bàn ăn. Trứng cá quý đến mức những đồ ăn kèm theo thường chỉ là thứ ít mùi vị để tránh mất đi mùi hương đặc trưng của trứng cá. Đồ ăn kèm theo tốt nhất là vài miếng bánh quy giòn, mấy lát chanh; rượu tốt nhất cũng là dòng voska, ít mùi vị.
Như một quy định bất thành văn, trong bữa thưởng thức trứng cá, mỗi người không ăn quá 50 gram, tương đương 2 thìa cà phê. Ai ăn quá số lượng đó bị coi là thiếu lịch thiệp.
Tại khu vực nuôi lớn nhất của công ty trên hồ thuỷ điện ĐaMi (tỉnh Bình Thuận), những con cá tầm nặng đến 15-20 kg, béo ục, đen kịt, bơi lừ đừ dưới nước như tàu ngầm. Trong khi đó, cá tầm được bán ra hiện chỉ 3-4 kg.
Anh Trần Văn Tuấn, Giám đốc sản xuất ở trại cá này tiết lộ: “Cá tầm được bán làm thực phẩm trong nước hiện chủ yếu là cá đực, hoặc cá tầm cái nhưng chưa trưởng thành. Vì thế, người ăn cá thịt hiện nay không bao giờ thấy có trứng. Những con cá nuôi ở đây thì đã bước sang tuổi thứ 5”.
Một con cá tầm nặng 16 kg được 3 công nhân vớt lên đưa vào căn phòng phía sau và đặt lên chiếc bàn nhỏ bằng lưới. Hai người ra sức giữ cho cá nằm yên còn một người dùng máy siêu âm rà trên bụng cá y như trong phòng khám thai. Trên màn hình hiện lên buồng trứng đang chuẩn bị vào giai đoạn chín trông như chùm nho nhỏ li ti.
Loài cá này so với các loài thông thường là dù đực hay cái đều chỉ có một lỗ ở bụng và hình thù bên ngoài không có gì khác nhau. Cách phân biệt duy nhất là phải siêu âm tất cả để phát hiện. Kỹ thuật khám thai cho cá do một chuyên gia cá tầm của Nga sang tận nơi truyền thụ. Khi phát hiện ra cá tầm đực, chúng sẽ bị đẩy ra chợ sớm để người ta làm thịt.
Những con tầm cái được đưa về Đà Lạt, nơi có khí hậu mát mẻ và cho tẩm bổ bằng những thứ cá tươi sống. Khi gần đến “ngày sinh”, các chuyên gia sẽ quyết định cho cá đẻ mổ hay đẻ thường. Trứng cá tầm loại ngon phải là loại ương, sắp chín nên đa phần sẽ bị mổ bụng để lấy nguyên buồng trứng rồi rửa sạch từng quả đem đi ướp muối. Cá mẹ sẽ được chuyển đi làm món lẩu hay nướng.
Còn với trường hợp đẻ thường, cá mẹ được đặt lên bàn. Các kỹ thuật viên vuốt để trứng trôi ra bụng cá. Một phần trứng được đem bán, phần còn lại sẽ được dùng để ươm giống. Tất cả công đoạn trên đều được thực hiện trong một căn phòng cách ly, tiệt trùng bằng tia cực tím, công nhân đều phải đeo găng tay, khẩu trang y như bệnh viện phụ sản.

Trứng cá tầm, qua siêu âm như một chùm nho. Ảnh: Tiền phong.

Tổng giám đốc Công ty Cá tầm Việt Nam Lê Anh Đức từng nhiều năm buôn bán ở Nga rồi về nước lập doanh nghiệp, không am hiểu về cá, nhưng khi nghe lời người bạn vong niên am hiểu về cá tầm là ông Hà Văn Hải, năm 2007, anh vào luôn Tây Nguyên thuê ao nuôi và trở thành anh bán cá.
Lúc đó, cá tầm đã có mặt ở Việt Nam, nhưng những chương trình phát triển hầu như bị chững lại do trở ngại về thời tiết. Các chuyên gia giàu kinh nghiệm của Nga được mời sang để nghiên cứu. Tuy nhiên, việc có một ao nuôi quy mô lớn ở các khu vực có nhiệt độ thấp ở Việt Nam là không thể. Vậy cá tầm có sống được ở nơi nước nóng hơn hay không? Dù các chuyên gia Nga trả lời là không, nhưng anh Đức và một số kỹ sư trong công ty suy luận có thể nuôi được ở những vùng nóng hơn nhưng nước lưu thông, nhiều ôxy.
Cá tầm được bí mật đưa về hồ thủy điện Đa Mi (nơi có nhiệt độ trung bình khoảng 26 độ C). Kỳ lạ là cá rất hợp với vùng nước này và phát triển nhanh chóng trước sự bất ngờ của các chuyên gia Nga. Cá tầm tự nhiên ở châu Âu đạt trọng lượng 15 kg trong khoảng 8-10 năm, nhưng tại đây chỉ mất 4-5 năm. Đó là tiền đề để công ty phát triển nuôi cá tầm sang các vùng Bình Định, Sơn La...
Trong năm 2012, năm đầu tiên thu hoạch được trứng cá, công ty đã có được một tấn trứng cá tầm phân phối thử nghiệm tại các khách sạn lớn trong nước. Từ năm 2013 trở đi với hàng chục nghìn con cá tầm có thể cho trứng số lượng sẽ tăng đột biến. Chị Irina cho biết, nhu cầu cá tầm trên thế giới khoảng 180 tấn/năm và có thể tăng gấp nhiều lần do nguồn cung khan hiếm.
Các doanh nghiệp châu Âu khi biết Việt Nam có trứng cá đã sang tận nơi khảo sát. Họ đánh giá rất cao trứng cá tầm Việt Nam do được nuôi trong môi trường tự nhiên, không sử dụng thuốc tăng trưởng. Nhiều doanh nghiệp đã đặt vấn đề bao tiêu sản phẩm. “Với tốc độ phát triển và chất lượng trứng cá hiện nay, trong vài năm tới Việt Nam có thể là nước đứng đầu châu Á”, chị Irina nói.

HỘT VỊT MUỐI BÊN TÀU.

 TRỨNG HỘT VỊT MUỐI BÊN TÀU.

Những cái thauđựng "nước tiểu đồng tử" đặt trong toilet của 1 trường tiểu học ở thành phố Đồng Quan, TQ . Nước tiểu của những bé trai từ 10 tuổi trở xuống dùng để ngâm và nấu trứng đồng tử. Người dân địa phương tin rằng trứng đổng tử là một loại thực phẩm có thể chửa bệnh.




Người đàn ông vào toilet thu gom nước tiểu




Hai thùng nước tiểu đồng tử được đưa về nơi bán trứng.




Người bán đổ nước tiểu vào nồi trứng. Ông Ge Yaohua, 51 tuổi, chủ quầy nói: "Ăn trứng này sẽ không sợ bị tai biến mạch máu não. Ăn trứng này rất tốt, gia đình tôi an mổi ngày. Ở Đồng Quan nhà nào cũng thích ăn"





Trứng nấu trong nước tiểu được bán cho 1 phụ nử đang bồng 1 cháu be trên tay. Mổi trứng giá 1.50 tiền, khoảng 24 cent





Từ trẻ đến già ở Đồng Quan đều tin rằng ăn Trứng Đồng Tử rất mát, tốt cho tim mạch và tốt cho sức khoẻ





Các thầy thuốc ở Trung Quốc đưa ra nhiều thông tin trái ngược nhau về hiệu quả của món ăn trị bệnh này. Họ cảnh báo việc trứng nấu trong nước tiểu không hợp vệ sinh






Từ trẻ đến già ở Đồng Quan đều tin rằng ăn Trứng Đồng Tử rất mát, tốt cho tim mạch và tốt cho sức khoẻ

Mỹ sắp hạ thủy khu trục hạm mạnh nhất thế giới

Mỹ sắp hạ thủy khu trục hạm 

mạnh nhất thế giới

Hải quân Mỹ sẽ nhận siêu tàu khu trục tàng hình đầu tiên thuộc lớp Zumwalt (DDG-1000) vào năm sau.Tạp chí Jane’s Defence dẫn nguồn Bộ chỉ huy Hệ thống tác chiến Hải quân Mỹ (NAVSEA) cho hay, siêu tàu khu trục thế hệ mới lớp Zumwalt đầu tiên (DDG-1000) sẽ được hạ thủy vào tháng 9/2013.Lãnh đạo chương trình, Jim Downey, nói rằng, Hải quân Mỹ sẽ nhận tàu đầu tiên vào năm 2014, nhưng phải tới năm 2016 mới đưa vào hoạt động chính thức. Cũng theo ông Jim Downey, chiếc tàu được đóng từ tháng 2/2009 đã hoàn thành 80% và đang được xây dựng khẩn trương để kịp kế hoạch hạ thủy.Downey cũng tiết lộ thêm rằng, chiếc tàu khu trục lớp Zumwalt thứ 2 (DDG-1001) được khởi đóng năm 2012 đã hoàn thiện được 60%. Dự kiến, mùa xuân năm 2014 sẽ hoàn thiện tới 80%. Tàu khu trục đa năng lớp Zumwalt dùng để tiến công các mục tiêu trên bờ và mặt đất, cũng như để tác chiến phòng không và chi viện hỏa lực từ ngoài biển. Ngoài ra, Zumwalt sẽ còn có thể làm nhiệm vụ phòng thủ tên lửa.Lớp Zumwalt có lượng giãn nước 14.564 tấn, dài 182,9m, rộng 24,6m, mớn nước 8,4m. Với kích thước này DDG-1000 hoàn toàn có thể xếp vào loại tàu tuần dương.Tàu được trang bị 2 tháp pháo AGS 155mm ở ngay trước tháp chỉ huy. Pháo bắn đạn có điều khiển tầm xa LRLAP đạt tầm bắn tới 154km. Đạn LRLAP được xem là một cuộc cách mạng đối với pháo binh.Trong các bài thử nghiệm, LRLAP đã thực nghiệm khả năng hoạt động ở nhiều điều kiện khí hậu khác nhau và toàn bộ quá trình đều được ghi nhận là thành công. Thậm chí, kết quả của thử nghiệm LRLAP còn thành công vượt xa sự mong đợi của nhà sản xuất. Dự kiến, quá trình bắn thử LRLAP sẽ hoàn tất trong quý 4 năm 2013.Tàu được thiết kế với hệ thống ống phóng thẳng đứng Mk57 chứa được nhiều loại vũ khí gồm: tên lửa hành trình đối đất Tomhawk; tên lửa đối không tầm trung; tên lửa đánh chặn tên lửa đạn đạo và tên lửa chống ngầm.

Pháo bắn đạn có điều khiển tầm xa LRLAP đạt tầm bắn tới 154km. 

Đạn LRLAP được xem là một cuộc cách mạng đối với pháo binh

Siêu đạn pháo 155mm cho tàu khu trục DDG-1000
Hai công ty BAE Systems (Anh) và Lockheed Martin (Mỹ) đã hoàn thành thành công một loạt các thử nghiệm dẫn bay cho loại đạn pháo tấn công mặt đất tầm xa LRLAP 155mm. Chương trình thử nghiệm đạn pháo LRLAP nằm trong một phần kế hoạch kiểm tra chất lượng vũ khí tấn công tương lai, được thực hiện ở trường bắn White Sand, tiểu bang New Mexico.Theo Aviation News, ba lần thử nghiệm đánh giá độ chính xác và hiệu suất bay của đạn pháo tầm xa LRLAP trên hành trình 63 dặm, sử dụng một động cơ tên lửa chiến thuật trong môi trường nóng và lạnh.Tất cả các thử nghiệm đạn pháo LRLAP đã đáp ứng mọi yêu cầu đặt ra, thậm chí vượt quá chỉ tiêu mong muốn. Các chỉ số của tầm bắn, độ chính xác, sức phá hủy mục tiêu đều được chứng minh thành công.Trong thời gian tới, công ty này sẽ tiếp tục theo dõi tất cả các chỉ tiêu chất lượng của đạn 155mm LRLAP để hỗ trợ cho kế hoạch triển khai hệ thống pháo tiên tiến AGS trên tàu khu trục tàng hình DDG-1000 lớp Zumwalt của Hải quân Mỹ.Đạn LRLAP rất hiệu quả trong việc chống lại các mục tiêu đa dạng. Nó được thiết kế để cung cấp một cho Hải quân Mỹ một loại vũ khí hiệu quả, thay thế cho những loại đạn tên lửa đang được sử dụng nhưng có giá cả phải chăng.Đạn LRLAP được dẫn đường bởi hệ thống định vị toàn cầu GPS kết hợp với hệ dẫn đường quán tính, cho phép nó có thể tấn công các mục tiêu mặt đất với độ chính xác cao ở cự li tối đa lên tới 116km. Khả năng này của nó giúp giảm được số đạn cần bắn vào mục tiêu và do đó, giảm được cả chi phí cũng như xác suất thiệt hại cho tàu khu trụ tương lai của lớp Zumwalt. Phát biểu trước báo giới, ông Tom Pfenning, Giám đốc chương trình đầu đạn dẫn đường độ chính xác cao của Công ty BAE Systems nói rằng, đây là một bước tiếp quan trọng trong chương trình phát triển đạn 155mm LRLAP của Hải quân Mỹ. 

 

 

Coi thường Parkinson, có ngày tàn phế

Mặc dù không phải loại bệnh nguy hiểm chết người nhưng nếu chậm điều trị, người bệnh Parkinson có thể gặp những hệ luỵ nặng nề.Người ta đã thống kê, nếu không điều trị, 61% trường hợp bị Parkinson sẽ tàn phế hoặc chết sau từ 5 – 9 năm. Và sau mười năm, tỷ lệ này sẽ là 80%.

Nói đến Parkinson là phải nói đến chứng Parkinson (Parkinsonism) và bệnh Parkinson (Parkinson’s disease). Chứng Parkinson là một tập hợp các biểu hiện bất thường, gồm: run, giảm vận động, cứng đờ, kèm tư thế đứng và đi bất thường. Những biểu hiện này có thể thấy sau viêm não, tai biến mạch máu não, dùng thuốc điều trị tâm thần kéo dài...

Tuy nhiên, dạng thường gặp nhất của Parkinson là bệnh Parkinson, một dạng bệnh tự phát, do thoái hoá trong hệ thần kinh. Bệnh được một bác sĩ người Anh mô tả lần đầu tiên vào năm 1817. Ông tên James Parkinson. Từ đó, người ta gọi bệnh này mang tên ông.

Trẻ hay già đều có thể mắc bệnh

Bình thường trong não có một chất gọi là dopamine, do các tế bào não sản sinh ra. Đây là chất dẫn truyền tín hiệu thần kinh từ tế bào này sang tế bào khác trong não, giúp tế bào não chỉ huy và kiểm soát các cử động bắp thịt ở chân tay và mặt. Khi bị Parkinson, những tế bào sản sinh ra dopamine sẽ suy thoái và chết dần.

Điều này xảy ra ở một phần rất nhỏ của não gọi là chất đen (substantia nigra). Khi thiếu dopamine, não không chỉ huy vận động cơ bắp được như bình thường. Tuy nhiên tại sao các tế bào não sản sinh ra dopamine bị thoái hoá và chết đi thì tới giờ khoa học vẫn chưa tìm ra câu trả lời chính thức. Người ta cũng chưa biết tại sao chỉ có một số người mới bị mắc Parkinson.

Hiện trên thế giới có khoảng 6,3 triệu người mắc bệnh này. Bệnh thường bắt đầu lúc đã trên 60 tuổi. Tuy nhiên có khoảng 1/10 số trường hợp khởi bệnh trước 50 tuổi và rất hiếm khởi phát ở 30 tuổi. Nếu Parkinson khởi phát lúc chưa tới 50 tuổi hoặc chưa tới 40 tuổi thì gọi là Parkinson khởi phát sớm (xảy ra trước 40 tuổi thường có yếu tố di truyền). Người trẻ tuổi bị Parkinson sẽ có quá trình bệnh nhẹ và tiến triển chậm hơn so với người già. Họ cũng ít bị mất trí nhớ, lẫn, rối loạn thăng bằng… nhưng đổi lại hay bị rối loạn vận động do dùng thuốc.

Các dấu hiệu nhận diện Parkinson

Run: là triệu chứng rất hay gặp, có thể ở cả tay lẫn chân. Thường run rõ hơn khi nghỉ ngơi, như khi người bệnh để hai tay nghỉ trên đùi và nói sang chuyện khác một lúc, run các ngón tay sẽ rõ và nhiều. Khi giơ tay cầm nắm vật nào đó, run lại giảm đi. Người ta bảo run của Parkinson là run khi nghỉ, trái ngược với chứng run vô căn hoặc run của bệnh tiểu não, khi đó run sẽ tăng rõ rệt nếu bệnh nhân cố gắng dùng tay làm việc gì đó. Lúc mới bệnh thường chỉ run một tay, sau vài tháng, vài năm, sẽ run ở cả hai tay. Cũng có người bị run môi hay cằm. Tuy vậy, vẫn có gần 15% trường hợp không bao giờ run.

Cứng đờ cơ bắp: người bệnh khó quay cổ, khó xoay người khi nằm, khó làm những cử động khéo léo của các ngón tay... Dáng hơi còng xuống. Dù có cố gắng thư giãn cơ bắp tối đa thì khi thầy thuốc tìm cách gấp duỗi tay hay chân của họ vẫn thấy có sức cản rõ.

Chậm vận động: người bệnh khó khởi động các cử động, mọi việc đều làm rất chậm chạp. Khi đi, hai tay không vung vẩy như người thường mà khép sát vào thân mình. Chữ viết nhỏ dần và viết chậm. Nét mặt đờ đẫn, ít biểu lộ tình cảm khi nói chuyện, ít chớp mắt.

Rối loạn giữ thăng bằng: người bệnh ngồi vào ghế khó khăn, đứng dậy khỏi ghế cũng khó khăn, xoay trở hay đi đều dễ té.

Các triệu chứng khác: giọng nói nhỏ, khó nghe; rối loạn giấc ngủ; trầm cảm, lo âu; đau, mệt mỏi. Về sau có khó nuốt và rối loạn trí nhớ...

Không chữa khỏi hẳn vĩnh viễn

Parkinson là bệnh mãn tính, tiến triển không ngừng, không chữa khỏi hẳn vĩnh viễn, giống như tiểu đường và cao huyết áp. Bệnh tiến triển rất chậm, có người từ nhẹ chuyển sang nặng mất vài chục năm. Tuy Parkinson gây trở ngại sinh hoạt hàng ngày nhưng không phải bệnh nguy hiểm chết người. Cho đến nay, y học chưa có cách nào để phòng ngừa và chữa khỏi hẳn.

Tuy nhiên bằng cách dùng thuốc, đa số bệnh nhân vẫn duy trì được cuộc sống và công việc bình thường trong nhiều năm. Thuốc chủ chốt để điều trị Parkinson hiện là Levodopa. Nếu đúng bị Parkinson, thuốc sẽ có tác dụng rất tốt và kéo dài vài năm. Tuy nhiên dùng liều cao và kéo dài, có thể gây những tác dụng bất lợi. Do vậy thầy thuốc thường khuyên bệnh nhân đừng vội dùng thuốc này, nhất là người trẻ. Trường hợp đã dùng rồi thì đừng vội tăng liều. Thời gian đầu nên dùng đơn độc, về sau dùng phối hợp với một số thuốc khác như Pramipexole.

Ngoài ra, tập thể dục nhiều, càng vận động nhiều thì bệnh càng đỡ nặng. Tăng cường ăn nhiều rau và trái cây để tránh táo bón. Không ăn kiêng thịt cá nhưng đừng ăn quá nhiều một lúc, vì các chất đạm trong thức ăn có thể làm giảm hấp thu thuốc chữa bệnh.

Bệnh Parkinson nếu không chẩn đoán và điều trị đúng sẽ gây tàn phế. Nếu dùng thuốc hợp lý, ngoài chậm tàn phế, hầu hết bệnh nhân sẽ kéo dài được tuổi thọ. Khi bệnh đã nặng, thuốc không còn công hiệu, nếu người bệnh không quá già và không có suy giảm trí nhớ nặng, không có các bệnh toàn thân nặng… thì có thể xem xét điều trị bằng phẫu thuật.

Hiện có hai kiểu phẫu thuật chữa Parkinson: gây phá huỷ một vài cấu trúc nhỏ trong não và đặt điện cực kích thích vào sâu bên trong não. Ở Việt Nam chưa phổ biến các kỹ thuật này. Bệnh nhân thường phải sang Mỹ hoặc Pháp, với chi phí 35 – 50 ngàn đôla. Kết quả sau mổ có thể rất ngoạn mục nhưng cũng không loại trừ một số biến chứng: biến đổi tâm tính và hành vi, nhiễm trùng, rối loạn ngôn ngữ, nhồi máu não…

Cách phát hiện sớm Parkinson

Cân nhắc có bị Parkinson không khi có một trong những biểu hiện sau: thay đổi biểu cảm nét mặt (nhìn không chớp mắt, nhìn trừng trừng); giảm vung vẩy ở một cánh tay khi đi bộ; dáng người hơi gù xuống, cứng và đau vai; đi kéo lết một bên chân; cảm giác tê bì, kim châm, đau, hoặc khó chịu mơ hồ ở vùng gáy hoặc ở chân, tay; giọng nói trở nên nhỏ hơn; cảm giác run bên trong cơ thể.

Ở Việt Nam hiện chưa phổ biến các phẫu thuật chữa Parkinson. Bệnh nhân thường phải sang Mỹ hoặc Pháp, với chi phí 35 - 50 ngàn đô la. Kết quả sau mổ có thể ngoạn mục nhưng cũng không loại trừ một số biến chứng

Trung Quốc đòi chủ quyền đảo Okinawa của Nhật

Báo Trung Quốc đòi chủ quyền đảo Okinawa của Nhật

Tờ báo hàng đầu của Trung Quốc hôm nay kêu gọi xem xét lại chủ quyền của Nhật Bản với đảo Okinawa, khi hai cường quốc châu Á cũng đang vướng trong tranh chấp ở một quần đảo khác.

Đảo Okinawa của Nhật Bản. Ảnh: Reuters

Theo AFP, trong bài viết dài của mình, Nhân dân Nhật báo, tờ báo thịnh hành nhất ở Trung Quốc và là cơ quan ngôn luận của đảng Cộng sản nước này, lập luận rằng Bắc Kinh có thể có chủ quyền đối với chuỗi đảo Ryukyu, vốn bao gồm Okinawa.
Đảo này là nơi đóng quân của các căn cứ không quân và hàng hải lớn của Mỹ, với 1,3 triệu dân, trong đó hầu hết là công dân Nhật Bản và nói tiếng Nhật.
Các tác giả của bài viết, hai học giả thuộc Viện Khoa học Xã hội Trung Quốc, được xem là viện tư tưởng quốc gia hàng đầu Trung Quốc, cho rằng Ryukyu là một "nước chư hầu" của Trung Quốc, trước khi Nhật Bản thôn tính quần đảo vào cuối những năm 1800.
"Các vấn đề chưa được giải quyết liên quan đến quần đảo Ryukyu đã đến lúc cần được xem xét lại", ông Zhang Haipeng và ông Li Guoqiang viết, viện dẫn các tuyên bố trước Thế chiến II, yêu cầu Nhật Bản trao trả lãnh thổ Trung Quốc.
Bài viết cũng lặp lại những lập luận của chính phủ Trung Quốc về chủ quyền lịch sử đối với quần đảo không người sinh sống ở biển Hoa Đông được gọi là Điếu Ngư trong tiếng Trung, và Senkaku trong tiếng Nhật.
Trong những tháng gần đây, hai nước tăng cường đấu khẩu, trong khi các tàu của Bắc Kinh thường xuyên thâm nhập vùng biển quanh quần đảo hiện do Tokyo quản lý, làm dấy lên lo ngại về một cuộc đụng độ vũ trang.
Trước lập luận của Bắc Kinh, chánh văn phòng nội các Nhật Bản Yoshihide Suga đã lên tiếng bác bỏ và cho rằng bài viết là "thiếu suy nghĩ".
"Chúng (các đảo) là một phần lãnh thổ không thể nhầm lẫn của đất nước chúng tôi. Đây là thực tế đã được chấp nhận về mặt lịch sử và bởi cộng đồng quốc tế", ông nói.
Ông Willy Lam, một chuyên gia về chính trị Trung Quốc thuộc đại học Hong Kong, nhận định rằng, những câu hỏi về chủ quyền của Nhật Bản với Okinawa có thể nhằm mục đích thổi phồng mối tranh cãi ở biển Hoa Đông.
"Tôi nghĩ đây là chiến tranh tâm lý", ông nói. "Mục đích chính là gây áp lực để ép chính phủ Nhật Bản nhân nhượng về Senkaku/Điếu Ngư".
Trong khi đó, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Trung Quốc Hoa Xuân Doanh liên tục từ chối đưa ra câu trả lời trực tiếp khi được hỏi về vấn đề này tại cuộc họp báo định kỳ hôm nay.
"Các học giả từ lâu đã quan tâm đến lịch sử của Okinawa và Ryukyu, nhưng quần đảo Điếu Ngư là lãnh thổ cố hữu của Trung Quốc, và chưa bao giờ là một phần của Ryukyu hay Okinawa", bà Hoa nói.
Okinawa là đảo lớn nhất trong quần đảo Ryukyu, cách phần lục địa của Nhật Bản khoảng 1.000 km, và là trung tâm của vương quốc Ryukyu từng triều cống cho các hoàng đế Trung Hoa cho đến khi được Nhật Bản sáp nhập năm 1879.
Tuy nhiên, một số người Trung Quốc nhìn nhận mối quan hệ lịch sử này là nền tảng cơ bản cho chủ quyền và bác bỏ quyền sở hữu của Nhật Bản với quần đảo này như một di sản của chủ nghĩa bành trướng mạnh mẽ vốn đã kết thúc trong thất bại vào cuối Thế chiến II.
Chính phủ Trung Quốc không có những tuyên bố chủ quyền như trên, nhưng truyền thông quốc gia đang dần dần thực hiện các bài viết và bài bình luận đặt câu hỏi về thẩm quyền của Nhật Bản.
Các nhà phân tích cho rằng Bắc Kinh đang ngày càng cứng rắn khi nhấn mạnh về vấn đề chủ quyền, trong khi các nước khác ở châu Á lại đầu tư mạnh vào việc củng cố năng lực hải quân của mình.

Anh Ngọc

Mỡ Cống Rãnh

---

Xin  chuyển  email  nầy  đến  những  người  quen  biết . . http://www.youtube.com/watch?feature=player_embedded&v=Bt3OHayvAqc --